โดย สหายทนาย
เหตุการณ์ที่สั่นสะเทือนนายทุนมากที่สุดเหตุการณ์หนึ่งในประวัติศาสตร์โลกคือ การเกิดขึ้นของคอมมูนปารีส ในช่วงวันที่ ๑๘ มีนาคม ๑๘๗๑ และสิ้นสุดลงวันที่ ๒๘ พฤษภาคม ๑๘๗๑ เหตุการณ์ดังกล่าวก็ได้ให้บทเรียนครั้งยิ่งใหญ่ของฝ่ายสังคมนิยมด้วยเช่นกัน เนื่องจากคอมมูนปารีสเป็นการสถาปนาอำนาจรัฐของชนชั้นกรรมาชีพและจบลงด้วยความพ่ายแพ้
ดังนั้น สำหรับชาวมาร์กซิสต์ซึ่งมีเป้าหมายสำคัญในการล้มระบบทุนนิยมและต้องการสร้างรัฐสังคมนิยม ต้องศึกษาบทเรียนจากเหตุการณ์คอมมูนปารีสนี้
ในเเง่ประวัติศาสตร์แล้วคอมมูนปารีสคือเป็นการจัดตั้งรัฐกรรมาชีพขึ้นเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์การต่อสู้ของสังคมนิยมซึ่งเกิดขึ้นเนื่องจากกษัตริย์นโปเลี่ยนที่ ๓ ได้นำฝรั่งเศสทำสงครามกับปรัสเซีย ในปี ๑๘๗๐ -๑๘๗๑
การที่กษัตริย์นโปเลี่ยนที่ ๓ นำฝรั่งเศสเข้าสู่สงครามดังกล่าวนี้ ได้สร้างภัยพิบัติให้กับฝรั่งเศสอย่างใหญ่หลวง สงครามดังกล่าวนี้ทำให้กรุงปารีสถูกปิดล้อมเป็นระยะเวลาหลายเดือน ในช่วงที่ถูกกองทัพปรัสเซีย ปิดล้อม มีชาวปารีสจำนวนมากเสียชีวิตเพราะความอดอยาก และสภาพความเป็นอยู่ของคนจนกับคนรวยในเมืองหลวงได้ขยายห่างออกไปมาก เนื่องจากก่อนถูกปิดล้อมประชาชนอยู่ในสภาพขาดแคลนอาหาร และในระหว่างถูกปิดล้อมนี้ กองทัพปรัสเซียก็ระดมยิงปืนใหญ่เข้าในใส่กรุงปารีสอยู่ตลอด กองทัพฝรั่งเศสไม่สามารถต่อกรได้ ความอ่อนแอทางกองทัพสร้างความไม่พอใจให้กับประชาชนเป็นอย่างมาก
หลังถูกปิดล้อมนานถึงสี่เดือน รัฐบาลฝรั่งเศสโดยนาย อะดอล์ฟ ติเย ซึ่งเป็นฝ่ายสนับสนุนกษัตริย์ได้รับเลือกเป็นผู้นำฝ่ายบริหารเป็นผู้แทนไปเจรจากทำสนธิสัญญาสันติภาพกับกองทัพปรัสเซีย ซึ่งสนธิสัญญาดังกล่าวนี้ทำให้ฝรั่งเศสต้องเสียอัลซาซ-ลอเรน ซึ่งเป็นแหล่งอุตสาหกรรมสำคัญให้แก่เยอรมัน และต้องจ่ายค่าปฎิมากรรมสงครามอีกจำนวนห้าพันล้านฟรังก์ รวมทั้งยอมให้กองทัพปรัสเซียประจำการในมณฑทลทางภาคตะวันออกจนกว่าจะจ่ายค่าปฎิมากรรมสงครามหมดสิ้น
ชาวปารีสไม่พอใจในรัฐบาลของตนเองที่ไปลงนามทำสัญญาสันติภาพ พวกเขาจึงพากันต่อต้านรัฐบาล การต่อต้านดังกล่าวนำไปสู่การจัดตั้ง คอมมูนปารีส ซึ่งเกิดขึ้นในขณะที่กองทัพปรัสเซียล้อมกรุงปารีส
คอมมูนปารีสมาจากไหน
คอมมูนปารีสถูกสร้างขึ้นโดยสมาชิกสภาเทศบาลที่ได้รับการเลือกตั้งจากประชาชนในส่วนต่างๆ ของเมือง โดยผู้แทนเหล่านี้ต้องรับผิดชอบต่อผู้เลือกตั้งตนเองและถูกถอดถอนได้ทุกเมื่อ และผู้แทนของคอมมูน ได้รับเงินเดือนระดับเดียวกันกับกรรมาชีพพื้นฐาน
สภาคอมมูนปารีสได้เริ่มต้นบริหารจัดการตั้งแต่วันที่ ๒๘ มีนาคม ๑๘๗๑ โดยในขณะนั้นมีประชากรจำนวนร่วมกว่าสองล้านคน โดยได้ออกมาตรการทางสังคมดังนี้
- แยกศาสนจักรออกจากอาณาจักรโดยเด็ดขาด
- แยกศาสนาออกจากการศึกษา และเครื่องใช้ในโรงเรียนแจกให้นักเรียนฟรี
- ยกเลิกค่าเล่าเรียน
- ยกเว้นค่าเช่าหนี้สินทั้งปวงที่เกิดขึ้นในระหว่างที่ถูกปิดล้อม(ในระยะนี้ไม่มีการใช้จ่ายใดๆ)
- ยกเลิกการทำงานกลางคืนของโรงงานขนมปังนับร้อยๆ แห่งในปารีส
- ห้ามเก็บค่าที่พักสำหรับเพื่อนร่วมงานที่ยังโสดและลูกๆ ของผู้ปฏิบัติงานของหน่วยพิทักษ์ชาติที่เสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่
- ให้โรงรับจำนำของรัฐคืนเครื่องมือทำกินและเครื่องครัวที่มีราคาไม่เกินยี่สิบฟรังค์แก่เจ้าของในขณะที่ถูกล้อม คอมมูนตระหนักว่าช่างฝีมือเหล่านี้ถูกสถานการณ์บังคับให้ต้องจำนำเครื่องมือทำกินของตนในระหว่างการสู้รบ
- ยืดเวลาชำระหนี้ทางการค้าและภาระผูกพันใดๆออกไปโดยห้ามคิดดอกเบี้ยและ
- ให้สิทธิ์แก่ลูกจ้างที่จะยึดและเข้าประกอบการในวิสาหกิจที่เจ้าของละทิ้ง อย่างไรก็ตามคอมมูนยังสงวนสิทธิ์ในการให้ค่าชดเชยแก่เจ้าของเดิมอยู่
- ยกเลิกการประหารชีวิต นักโทษการเมืองถูกปล่อยทุกคน
- ยกเลิกกฎหมายที่กดขี่หญิงบริการทางเพศ
และมาตรการอื่นๆอีกมากมาย ….
แม้ว่าคอมมูนปารีสจะมีอายุเพียงเเค่สองเดือนเนื่องจากรัฐบาลฝรั่งเศสได้ส่งกองทัพเข้ามาปราบปราม จะเห็นได้ว่ามาตรการทางสังคมของคอมมูนปารีสมีลักษณะก้าวหน้าหลายอย่าง และมาตรการดังกล่าวนี้สามารถนำไปขยายต่อเพื่อออกเเบบการสร้างรูปเเบบรัฐสังคมนิยมได้เป็นอย่างดี
สังคมนิยมแรงงาน 