สังคมนิยมแรงงาน

โดย เท็น สาขาคลาวด์

​เราทุกคนต่างอาศัยอยู่ในระบบทุนนิยม หลายคนต้องตื่นแต่เช้า ฝ่ารถติดไปทำงาน 6 วันต่อสัปดาห์ บางคนต้องทำโอทีต่ออีกเพื่อให้มีรายได้ที่เพียงพอ แน่นอนว่าวิถีชีวิตแบบนี้ทำให้มีคนจำนวนมากรู้สึกเหน็ดเหนื่อย บางคนอาจถึงขั้นเจ็บป่วยหรือเสียชีวิตจากการทำงานหนักเลยก็มีให้เห็นตามข่าวอยู่บ่อย ๆ จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่จะมีคนจำนวนมากที่ “เกลียดทุนนิยม” แต่คุณเคยสงสัยบ้างไหมว่าอะไรเป็นบ่อเกิดของชุมชนทุนนิยม

     ขอให้เรามาพิจารณาถึงบ่อเกิดต่าง ๆ ของวิถีการผลิตแบบทุนนิยมไปทีละอย่าง ซึ่งในขณะเดียวกันก็เป็นการพิจารณาถึงลักษณะพื้นฐานของระบบทุนนิยมไปด้วย

1. การแยกผู้ผลิตออกจากปัจจัยการผลิตของตน

นี่เป็นสภาพพื้นฐานสำหรับการดำรงอยู่ของระบบทุนนิยม เราจะขอยกตัวอย่างการเกิดขึ้นของระบบทุนนิยมในทวีปแอฟริกาช่วงล่าอาณานิคม สมัยก่อนผู้คนในแอฟริกาเป็นผู้เลี้ยงปศุสัตว์ ทำมาหากินอยู่กับที่ดินแบบดั้งเดิม และมีที่ดินอยู่มากมายเมื่อเทียบกับจำนวนประชากร แน่นอนว่าวิถีชีวิตแบบนี้ย่อมเป็นไปไม่ได้ที่จะเกิดวิถีการผลิตแบบทุนนิยมขึ้นเพราะมันไม่มีเหตุผลอะไรเลยที่จะทำให้ประชากรเหล่านี้ไปขายแรงงานให้กับนายทุนนักล่าอาณานิคม ด้วยเหตุนี้ จึงต้องใช้การบังคับทางอื่นที่ไม่ใช่ทางเศรษฐกิจ ต้องดำเนินการแยกมวลชนผิวดำออกจากการยังชีพตามปกติด้วยการบังคับทุกวิถีทาง เช่น การยึดที่ดิน เมื่อที่ดินส่วนใหญ่กลายเป็นของรัฐอาณานิคมหรือตกไปเป็นกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคลของบริษัทนายทุน ประชากรผิวดำก็ต้องไปตั้งรกรากใหม่ในอาณาเขตปกครองต่าง ๆ ที่บัดนี้กลายเป็นของประเทศมหาโจรเจ้าอาณานิคมเรียบร้อยแล้ว และต้องจำใจไปทำงานกับพวกนายทุนเพื่อให้ได้เงินมาใช้จ่ายและประทังชีพ

2. การรวมกระจุกของปัจจัยการผลิตในรูปแบบผูกขาด และอยู่ในมือชนชั้นนายทุน

การรวมกระจุกนี้เกิดขึ้นได้เพราะในระบบทุนนิยมมีการพัฒนาปัจจัยการผลิตอยู่เสมอ ซึ่งการพัฒนานี้มีผลให้ปัจจัยการผลิตมีความทันสมัยมากยิ่งขึ้น และมีราคาสูงขึ้น อีกทั้งยังมีการสนับสนุนช่วยเหลือนายทุนจากรัฐบาลเสรีนิยมให้สามารถเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิตและผูกขาดได้ จนคนส่วนใหญ่ที่เป็นแรงงานกินเงินเดือนไม่สามารถซื้อได้ และการเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิตได้กลายมาเป็นการผูกขาดในกำมือของชนชั้นนายทุนซึ่งมีทุน และสามารถสะสมทุนเพิ่มจากการขูดรีดแรงงาน

3. การมีชนชั้นทางสังคมที่ไร้ปัจจัยการผลิตเป็นของตนนอกจากการขายแรงกายหรือแรงสมองให้นายทุน ซึ่งชนชั้นที่ว่านี้ก็คือพวกเราชนชั้นกรรมาชีพนี้เอง!

     เมื่อเราเข้าใจบ่อเกิดทั้งสามของวิถีการผลิตแบบทุนนิยมนี้แล้วก็จะเห็นได้ว่าระบบทุนนิยมไม่ได้เกิดจากการตกลงร่วมกันของคนในสังคมเลย มันเกิดจากการบีบบังคับที่คนกลุ่มหนึ่งกระทำกับคนส่วนใหญ่ และความเหลื่อมล้ำในสังคมไม่ได้เกิดจากการที่บางคนขยันบางคนขี้เกียจแต่เกิดจากการที่นายทุนขูดรีดแรงงาน นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมบางคนทำงานหนักเท่าไหร่ก็ยังไม่รวย ในขณะที่นายทุนนั่งเฉย ๆ ก็รวยขึ้นได้

     ทุกวันนี้สังคมจะเดินหน้าต่อไปได้ก็ต้องอาศัยการทำงานของพวกเราทั้งสิ้น ถ้าพวกเราพร้อมใจกันหยุดงานจะเกิดอะไรขึ้น? ไฟฟ้าดับ น้ำไม่ไหล การผลิตหยุดชะงัก และนายทุนจะเดือดร้อนเพราะไม่สามารถทำกำไรได้ นี่ก็แสดงให้เห็นแล้วว่าคนที่สำคัญต่อระบบเศรษฐกิจจริง ๆ คือแรงงาน ไม่ใช่นายทุน ดังนั้นเพื่อที่จะทำลายระบบที่ไม่เป็นธรรมนี้ และทวงคืนทุกสิ่งทุกอย่างที่ควรเป็นของเรากลับคืนมา แรงงานทั้งหลาย จงรวมตัวกัน!

ที่มา : เอิร์นเนสท์ แมนเดล, หลักเศรษฐศาสตร์มาร์กซิสต์เบื้องต้น, แปลโดย ทวี หมื่นนิกร