รากฐานทางชนชั้นของศาสนาอิสลาม

โดย คริส ฮาร์มาน

​              เมกกะเป็นเมืองค้าขายในพื้นที่ทะเลทรายของแหลมอาราเบีย เป็นจุดรวมศูนย์ของเผ่าต่างๆ ที่ใช้อูฐต้อนสัตว์เลี้ยงไปตามจุดต่างๆ ที่อุดมสมบูรณ์ เมื่อประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 7 เริ่มมีการลงรากและอยู่กันในเมืองอย่างถาวร แต่ความเชื่อเก่าๆ ของพวกเผ่าต้อนสัตว์เหล่านี้เป็นความเชื่อเฉพาะเผ่าที่เน้นหน้าที่ต่อเผ่าอย่างเดียว และเป็นความเชื่อที่สร้างความแตกแยกระหว่างกลุ่มต่างๆ ทั้งกลุ่มเผ่าอาหรับและกลุ่มเกษตรกรรายย่อย พ่อค้า หรือช่างฝีมือ ที่เป็นอาหรับ ยิว หรือคริสต์ มันจึงไม่เหมาะสมกับการอยู่กันในเมืองอย่างสงบ ในสถานการณ์เช่นนี้ มุฮัมมัด ซึ่งมาจากตระกูลพ่อค้า พยายามสร้างชุดความเชื่อที่จะสร้างความสามัคคีและกฏระเบียบในเมืองเมกกะ และเมืองรอบๆ ใกล้เคียง เช่นเมืองมะดีนะ 

              ​ศาสนาอิสลามที่มุฮัมมัดสร้างขึ้นและถูกรวบรวมเป็นคัมภีร์อัลกุรอาน เป็นการผสมความเชื่อเก่าจากศาสนายิวและคริสต์กับสิ่งที่ประดิษฐ์ใหม่ และชาวเมืองจำนวนมากที่เบื่อหน่ายกับความปั่นป่วนไม่สงบก็หันมาชื่นชม ในเรื่องสตรีมีการลอกแบบวัฒนธรรมการคลุมหัวจากชาวคริสต์ในอาณาจักรไบแซนเทียม มีการเสนอว่า ผู้ชายต้องเหนือผู้หญิง แต่ในมุมกลับเสนอว่าชายต้องเคารพสิทธิ์ของผู้หญิงด้วย มีการสอนว่าคนจนต้องได้รับการปกป้องจากการขูดรีดหนักเกินไปและคนรวยต้องเอื้อเฟื้อต่อคนจน สรุปแล้วคำสอนของ มุฮัมมัด เป็น “แถลงการณ์” ทางการเมืองและความเชื่อที่พยายามเอาใจหลายฝ่าย เพื่อสร้างความสงบเรียบร้อยในสังคมเมืองใหม่ และเป็นแถลงการณ์ของสังคมที่เน้นพ่อค้าและช่างฝีมือเป็นหลัก

​              ศาสนาอิสลามไม่ต่างจากศาสนาอื่นๆ ในแง่ของการกบฏที่เกิดขึ้นหลังจากที่สถาปนาศาสนาไปแล้ว มีคนที่มองว่าอภิสิทธิ์ชนอาหรับเริ่มเสื่อมทางศีลธรรม จึงเกิดขบวนการ “ชีอะห์” ที่ต้องการกลับไปสู่ความบริสุทธิ์ของยุค มุฮัมมัด ในไม่ช้านิกายชีอะห์กลายเป็นความเชื่อของประชาชนในเมืองชั้นล่างที่กบฏต่อเจ้านายอิสลาม และการปฏิวัติกับการกบฏทางความคิดก็เกิดขึ้นเรื่อยๆ ในทุกยุคทุกสมัยไม่ใช่ว่าศาสนาอิสลามจะแช่แข็งไม่เปลี่ยนแปลง

​              สังคมในอาณาจักรอิสลามเป็นสังคมที่มีชีวิตชีวา นักวิชาการและนักปรัชญาจำนวนมากอพยพเข้ามาในเมืองและมีการแปลตำราเก่าของกรีก เปอร์เซีย ซิเรีย และอินเดีย เป็นภาษาอาหรับ เพื่อรื้อฟื้นและพัฒนาวิทยาศาสตร์ทุกสาขา

ถ้าเห็นด้วยกับแนวทาง “องค์กรสังคมนิยมแรงงาน” เชิญสมัครสมาชิก

บทความอื่น ๆ