สังคมนิยมแรงงาน

โดย กองบรรณาธิการ

​ไม่ว่าจะเป็นนักการเมือง สื่อมวลชน หรือนักวิชาการฝ่ายทุน ทุกคนพูดประหนึ่งว่าการแข่งขันในตลาดเสรีทุนนิยม หรือที่เรียกง่ายๆ ว่าระบบเศรษฐกิจเอกชน เป็นสิ่งที่ดีเพราะทำให้กิจกรรมต่างๆ มีประสิทธิภาพ นอกจากนี้แล้วทุกคนพูดประหนึ่งว่าไม่มีทางเลือกอื่นเหมือนกับว่าตลาดเสรีเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เหมือนดินฟ้าอากาศ พวกนี้มักจะพูดว่า “ถ้าชาติจะพัฒนาได้เราต้องสามารถแข่งขันในตลาดโลก” สิ่งเหล่านี้ก็ถูกนำมาเป็นข้ออ้างในการเตือนเราไม่ให้เรียกร้องค่าแรง “สูงเกินไป” (ทั้งๆ ที่ค่าแรงเราทุกวันนี้ต่ำเกินไปที่จะอยู่รอด) หรือเป็นข้ออ้างให้เรายอมรับเงื่อนไขการแปรรูปบริการของรัฐให้นายทุนเอกชน

​ในโลกจริง “ตลาดเสรี” ไม่มี ตลาดเสรีที่มีการแข่งขันกันอย่างเสรีระหว่างธุรกิจต่างๆ อาจจะเคยมีในอดีต เช่นในยุคการปฏิวัติอุตสาหกรรมอังกฤษเมื่อสองร้อยกว่าปีมาแล้ว แต่ในสมัยนี้การพูดถึงตลาดที่เสรีจริงเป็นการเพ้อฝันของพวกที่สนับสนุนนายทุน เพราะในยุคนี้ระบบเศรษฐกิจทุนนิยมที่มีในโลกเป็นระบบทุนนิยมแบบผูกขาด คือบริษัทยักษ์ใหญ่กินบริษัทเล็กจนเหลือบริษัทยักษ์ไม่กี่แห่ง ตัวอย่างเช่นบริษัทน้ำมัน บริษัทสร้างรถยนต์ หรือบริษัทสื่อสาร ซึ่งเมื่อก่อนมีหลายๆ บริษัททั่วโลก แต่ปัจจุบันเหลือแต่บริษัทข้ามชาติใหญ่ แม้แต่ในไทยเราก็สามารถเห็นการครอบงำของบริษัทยักษ์ใหญ่ของไทยเอง เช่นบริษัท ซี.พี. ที่มีกิจกรรมครอบงำอุตสาหกรรมทางเกษตรและอาหาร และเป็นเจ้าของร้าน 7-11 ตามถนนหนทางทุกแห่ง รวมถึงการควบรวมกิจการกับห้างโลตัส

​เมื่อโลกถูกครอบงำโดยบริษัทยักษ์ใหญ่ไม่กี่แห่ง การแข่งขันอย่าง “เสรี” จะไม่มีจริงเพราะบริษัทเหล่านี้จะสุมหัวกันกำหนดราคาและเงื่อนไขต่างๆ ซึ่งตรงนี้เห็นได้ชัดจากบริษัทน้ำมันทั้งหลายที่ไม่แตกต่างจากกันเลย

​ระบบตลาดเสรีสร้างความไม่เป็นธรรมและความอดอยาก ระบบทุนนิยมตลาดเสรีเป็นระบบที่มีต้นกำเนิดจากการขูดรีดคนส่วนใหญ่ (เราผู้ใช้แรงงาน) โดยคนส่วนน้อยไม่กี่คน (นายทุน) ฉะนั้นคงไม่เป็นที่แปลกใจที่ระบบของพวกนี้จะสร้างความไม่เท่าเทียมกันทางสังคม คนงานที่ทำงานวันละ 8 ชม.แล้วยังต้องทำโอ.ที.ต่อเพื่ออยู่รอดจะได้ค่าแรงต่ำ แต่คนรวยที่มีชีวิตอย่างสบายนั่งเฉยๆ ก็รวยขึ้นได้ แต่ที่ร้ายกว่านี้อีกก็คือ ในระบบตลาดเสรีมักจะมีความอดอยากควบคู่กับการผลิตล้นตลาดเพราะคนจนไม่มีเงินซื้อสิ่งของที่เขาต้องการ นับว่าระบบนี้นอกจากจะไม่เป็นธรรมแล้วยังไร้ประสิทธิภาพในการจัดการกับการผลิตอย่างสิ้นเชิง

​ตัวอย่างความล้มเหลวของระบบตลาดเสรี มีมากมายมหาศาล ในเมืองไทยเห็นได้ชัดจากความล้มเหลวของบริษัทโฮบเวลในอดีตที่ไม่สามารถสร้างทางรถไฟแล้วทิ้งเสาคอนกรีดไว้แถวๆ ดอนเมือง หรือบริษัทไมโครบัสที่เคยคิดค่าโดยสาร 20-30 บาทแล้วยังขาดทุนและบริการประชาชนส่วนใหญ่ไม่ได้ แต่ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือวิกฤตทุนนิยมไทยที่มาจากความล้มเหลวของภาคเอกชน

​ในต่างประเทศ เช่น นิวซีแลนด์ เมื่อรัฐบาลเอากำไรและกลไกตลาดมาผูกพันกับการผลิตไฟฟ้าปรากฏว่าไฟดับกลางเมืองหลวงถึง 3 สัปดาห์ ที่อังกฤษค่าไฟแพงขึ้นและคนงานไฟฟ้าตกงานเกือบครึ่งหนึ่งหลังจากการขายไฟฟ้าให้เอกชน นอกจากนี้ประปาก็ขาดน้ำ และรถไฟมีอุบัติเหตุเพิ่มขึ้น เนื่องจากบริษัทเอกชนคิดถึงแต่กำไรเฉพาะหน้า  ในออสเตรเลียหลังจากการขายระบบโทรศัพท์ฉุกเฉินให้เอกชนปรากฏว่าเกิดความล้มเหลวของระบบจนคนไข้ตายหลายราย เพราะบริษัทเอกชนพยายามตัดต้นทุนตลอดเพื่อเพิ่มกำไร

​เราทำให้ทุนนิยมตลาดเสรีมีความเป็นธรรมได้ไหม ในอดีตมีผู้รักความเป็นธรรมหลายต่อหลายคนที่ฝันว่าเราน่าจะทำให้ระบบทุนนิยมมีความเป็นธรรมได้โดยไม่ต้องมีการยกเลิกมันทั้งระบบ แต่ทุกครั้งที่เขาพยายามทำอย่างนี้ ไม่ว่าจะเป็นในยุโรปหรือที่อื่น ก็ประสบความล้มเหลวทั้งนั้น ทั้งนี้เนื่องจากพวกนี้ไม่เข้าใจว่าความป่าเถื่อนของทุนนิยมอยู่ในหัวใจของระบบ มันมาจากความจำเป็นที่จะต้องแข่งขันเพื่อกอบโกยกำไร ถ้ายกเลิกส่วนนี้ต้องยกเลิกมันทั้งระบบ นอกจากนี้แล้วเขาจะไม่เข้าใจว่าอำนาจแท้ของนายทุนมาจากการคุมเศรษฐกิจและการเมืองพร้อมๆ กัน ถ้านายทุนยังคุมเศรษฐกิจอยู่ นักการเมืองที่หวังจะปฏิรูประบบจะไม่มีอำนาจเลยและจะถูกเขี่ยออกจากอำนาจรัฐเหมือนช้างเขี่ยแมลงทีมากวนตีนมัน

​ถ้ามนุษย์จะพัฒนาเราต้องยกเลิกระบบตลาดเสรี พวกนักการเมือง นายทุน และนักวิชาการที่รับใช้ทุนจะอ้างตลอดว่า ไม่มีระบบอื่นที่ดีกว่านี้ แต่ในอดีตสังคมมนุษย์สามารถพัฒนาได้ ในอนาคตก็พัฒนาได้ ถ้าเราจะหลุดพ้นจากสภาพที่เกือบจะเหมือนสัตว์ป่าเราต้องสร้างสังคมใหม่ สังคมใหม่นี้จะต้องสร้างโดยคนงานเอง เพราะฝ่ายตรงข้ามเขาไม่สนใจสร้างแน่นอน สังคมนี้ต้องเป็นสังคมที่ยกเลิกระบบตลาดเสรี แล้วนำระบบการผลิตเพื่อประโยชน์ส่วนรวมมาใช้แทน สังคมนี้จะต้องควบคุมโดยคนงานเองซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่ของสังคม ไม่ใช่ปล่อยให้คนส่วนน้อยที่ร่ำรวยครอบงำระบบเศรษฐกิจและการเมืองอย่างที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ นี่คือความหมายแท้ของการสร้างระบบสังคมนิยม นี่คือภาระของเราในอนาคต