สังคมนิยมแรงงาน

โดย เท็น เตรียมกรรมาชีพ

             “กรุงเทพฯ เป็นเมืองที่ประชากรทำงานหนักเป็นอันดับ 5 ของโลก!”   นี่เป็นข้อสรุปจากการสำรวจข้อมูลของบริษัท Kisi บริษัทให้คำปรึกษาด้านการทำงาน และยังมีผลการศึกษาของ Our World in Data ระบุว่า คนไทยทำงานโดยเฉลี่ยมากถึง 9.2 ชั่วโมง/วัน อีกด้วย แต่คุณรู้หรือไม่ว่าถ้าเป็นยุคศตวรรษที่ 19 แรงงานต้องทำงานมากถึง 14 ชั่วโมง/วัน โดยไม่มีวันหยุดหรืออย่างมากก็แค่ 1 วันเท่านั้น!

การเรียกร้องลดชั่วโมงทำงาน

             แน่นอนว่าแรงงานไม่ยอมจำนนต่อสภาพที่กดขี่ขูดรีดแบบนี้ จึงรวมตัวกันต่อสู้เพื่อลดเวลางาน พร้อมกับเพิ่มวันหยุด ในขณะที่นายทุนพยายามขยายเวลาทำงาน จึงกลายเป็นความขัดแย้งระหว่างกรรมาชีพกับนายทุนมาทุกยุคทุกสมัยของระบบทุนนิยม มีเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่สะเทือนโลกครั้งหนึ่ง คือ เหตุการณ์ Haymarket Affair เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 1886 (ที่มาของวันกรรมกรสากล) มีแรงงานกว่า 300,000 คนมารวมตัวกันต่อสู้ที่ชิคาโกซึ่งเป็นเมืองอุตสาหกรรมที่สำคัญของสหรัฐอเมริกา เพื่อเรียกร้องให้ลดเวลาทำงานเหลือ 8 ชั่วโมง/วัน แต่สิ่งที่พวกเขาถูกตอบโต้กลับมาคือลูกกระสุนและระเบิดจากฝั่งตำรวจที่เข้าสลายการชุมนุมจนทำให้มีผู้เสียชีวิต 12 ราย

             33 ปีหลังจากเหตุการณ์ครั้งนั้น คือปี 1919 องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ได้ตราอนุสัญญาที่กำหนดว่าเวลาทำงานมาตรฐานสูงสุด คือ 48 ชั่วโมง/สัปดาห์ และ 8 ชั่วโมง/วัน เป็นบรรทัดฐานสากล และในปี 1940 สภานิติบัญญัติสูงสุดในรัฐบาลกลางสหรัฐอเมริกาออกกฎหมายกำหนดเวลาทำงาน 40 ชั่วโมง/สัปดาห์ เราจะเห็นได้ว่า แรงงานต้องต่อสู้เรียกร้องเป็นเวลาหลายสิบปี กว่าที่ชั่วโมงทำงานจะลดลงได้ เมื่อชั่วโมงการทำงานเป็นสิ่งที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ คำถามสำคัญก็คือ ในอนาคตที่เทคโนโลยีก้าวหน้าขึ้น เราสามารถลดชั่วโมงทำงานลงได้อีกไหม ?

การทดลองทำงาน 4 วัน/สัปดาห์

             เมื่อเดือนมิถุนายน ปี 2565 ที่ผ่านมา แรงงานกว่า 2,900 คน จาก 61 บริษัทในสหราชอาณาจักรเข้าร่วมการทดลองลดเวลาทำงานเหลือ 4 วัน/สัปดาห์ (32 ชั่วโมง/สัปดาห์) ซึ่งการทดลองครั้งนี้จัดโดยกลุ่ม 4 Day Week Global และจะเป็นไปตามหลัก 100-80-100 คือ ได้ค่าแรงเท่าเดิมแต่ลดเวลาทำงานเหลือ 80% โดยที่ยังสร้างผลิตภาพได้เท่าเดิม

             เมื่อสิ้นสุดการทดลองในระยะเวลา 6 เดือนปรากฏว่าได้ผลลัพธ์ดังนี้ 1) แรงงานทำงานได้ดีขึ้น 2) แรงงานมีการนอนหลับพักผ่อนที่ดีขึ้น 3) แรงงานมีความเครียดลดลง และสุขภาพจิตดีขึ้น 4) แรงงานมีสุขภาพกายดีขึ้นเพราะมีเวลาออกกำลังกาย 5) อัตราการลาป่วย และลาออกลดลง และ 6) แรงงานสามารถใช้เวลาอยู่กับครอบครัวหรือออกไปพบเพื่อนมากขึ้น

             ข้อดีที่ได้กล่าวมาทั้งหมดก็เพียงพอแล้วที่จะทำให้การทำงาน 32 ชั่วโมง/สัปดาห์ ควรเป็นมาตรฐานที่นำไปใช้โดยทั่วกัน แต่ก็แน่นอนล่ะว่าในระบบทุนนิยม นายทุนต้องการยืดเวลาการทำงานของกรรมาชีพออกไปให้ได้มากที่สุดเพื่อเพิ่มกำไร และเวลาทำงานที่ลดลงในอดีตก็ไม่ได้มาจากความเมตตาของนายทุน แต่มาจากการต่อสู้ของพี่น้องแรงงานทั้งสิ้น ดังนั้น ถ้าเราต้องการลดผลกระทบจากการแบกรับภาระงานที่มากจนเกินไป ก็ต้องรวมตัวกันเป็นสหภาพแรงงานมากขึ้น เรียกร้องให้ยกเลิกเวลาทำงาน 6 วัน และเวลาทำงานที่ไม่เกิน 32 ชั่วโมง/สัปดาห์ เพราะกรรมาชีพเป็นมนุษย์ที่ต้องการใช้ชีวิตบนโลกใบนี้อย่างมีความสุข ไม่ใช่เครื่องจักรที่สร้างกำไรให้นายทุน 

             ประเด็นปัญหาการช่วงชิงเวลากันระหว่างทุนกับแรงงาน คาร์ล มาร์กซ์ วิเคราะห์ระบบทุนนิยมที่ใช้แรงงานเป็นเวลายาวนานก็เพื่อผลิตมูลค่าส่วนเกินให้ได้มาก  ซึ่งเมื่อทุนแสวงหากำไรและสะสมทุนก็จะเกิดการกดขี่ขูดรีดแรงงาน และถูกต่อต้านจากแรงงานมากขึ้น แต่ชนชั้นนายทุนต้องการกำไรมากขึ้นจึงพยายามพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตเพื่อเพิ่มกำลังการผลิต แต่ทั้งๆ ที่เทคโนโลยีพัฒนาขึ้น เวลาที่ใช้สำหรับผลิตสินค้าเพื่อยังชีพจะลดลง แต่ชนชั้นนายทุนคงเวลาทำงานเท่าเดิม การคงเวลาทำงานเท่าเดิมทำให้ชนชั้นนายทุนสามารถขูดรีดมูลค่าส่วนเกินได้เพิ่มขึ้น  ข้อโต้แย้งเรื่องเวลาทำงานจึงถือเป็นพลวัตสำคัญของระบบทุนนิยมและเป็นตัวกำหนดความขัดแย้งทางชนชั้นในวงกว้างในสังคมทุนนิยม แม้ว่าจะมีนายจ้างที่ก้าวหน้าบางรายยอมรับชั่วโมงทำงานที่สั้นลงเพื่อรักษาสุขภาพและประสิทธิภาพการทำงานของคนงาน (ให้เป็นไปตามผลการทดลองทำงาน 4 วัน: 32ชั่วโมง/สัปดาห์) แต่ความก้าวหน้าที่ชัดเจนในการผลักดันลดเวลาทำงานทั้งระบบเศรษฐกิจโดยรวมย่อมขึ้นอยู่กับการรวมตัวต่อสู้ของกรรมาชีพผ่านองค์กรสหภาพแรงงาน ฉะนั้น การรวมตัวที่เข้มแข็งจึงเป็นปัจจัยสำคัญในการให้ได้มาซึ่งชั่วโมงทำงานที่ลดลง

อ้างอิง

‘กว่าจะได้หยุด 2 วัน’ เปิดประวัติศาสตร์วันหยุด การต่อสู้นับร้อยปี. (4 มิ.ย.65). ใน สำนักข่าวทูเดย์.