โดย สมทรง ตรีแก้ว
ทำไมคนส่วนใหญ่จึงยากจน คำถามนี้หากไปถามชนชั้นนายทุนและชนชั้นกลางพวกเขามักจะตอบว่า เพราะคนจนไม่ขยัน ขี้เกียจ ไม่ประหยัด ใช้จ่ายสุรุ่ยสุร่าย หรือไม่รู้จักออมเงิน แต่ถ้าเราไปถามคนส่วนใหญ่ของสังคม เราจะได้คำตอบที่แตกต่างจากพวกคนรวยและชนชั้นกลาง คนส่วนใหญ่จะตอบคล้ายๆกันว่า คนจนขยัน ไม่เคยขี้เกียจ และใช้ชีวิตอย่างประหยัดและอดออม เพราะหากเขาไม่ขยันและไม่มีความประหยัด พวกเขาก็จะอดตายและไม่มีกิน ต้นตอของความยากจนของคนจนคงไม่ใช่มาจากการที่พวกเขาไม่ขยัน หรือขี้เกียจอย่างที่คนรวยและคนชั้นกลางมักพูดแน่
สำหรับชาวลัทธิมาร์กซ์ แล้วคนส่วนใหญ่ยากจนมีสาเหตุมาจาก ระบอบกรรมสิทธิ์ทรัพย์สินส่วนบุคคล ที่คนเพียงหยิบมือเดียวเป็นผู้ครอบครองทรัพย์สินและแรงงานซึ่งได้แก่ วัตถุดิบจากทรัพยากรธรรมชาติ ที่ดิน และแรงงาน ซึ่งเป็นปัจจัยสำหรับการผลิตสินค้าในระบบทุนนิยม
นักการเมืองเสรีนิยมมักบอกเสมอๆว่าระบบทุนนิยมเป็นระบบที่ดีที่สุดเนื่องจากทำให้ทุกชั้นชนมีเสรีภาพ แต่พวกเรามีเสรีภาพจริงหรือ แน่นอนว่าเสรีภาพที่เรามีเป็นเพียงเสรีภาพจอมปลอมที่ชนชั้นนายทุนเล่นตลกกับพวกเรา เพราะในความเป็นจริงแล้ว เราไม่มีเสรีภาพที่แท้จริง ยกตัวอย่างเช่น ทุกวันนี้กรรมาชีพต้องทำงานให้แก่นายจ้างก่อนถึงจะได้รับค่าแรง แต่นายจ้างกลับซื้อแรงงานจากกรรมาชีพโดยสามารถจ่ายค่าแรงงานหลังจากที่กรรมาชีพทำงานให้ ซึ่งนายทุนบางคนก็จ่ายค่าแรงเดือนละครั้งหรือเดือนละสองครั้ง และมิหนำซ้ำนายจ้างบางรายเวลากรรมาชีพออกจากงานไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดๆ พวกนายจ้างพยายามประวิงเวลาไม่จ่ายค่าแรงเดือนสุดท้าย เรื่องราวรันทดเหล่านี้ต่างเกิดขึ้นในทุกๆที่ๆมีการจ้างงาน
ในระบบทุนนิยมทำให้ชีวิตมนุษย์ไม่มีอิสระ มันบังคับให้เราต้องทำงานอยู่ตลอดเวลา และหากไม่มีงานทำ เราต่างรู้ดีว่าพวกเราต้องลำบาก รัฐของชนชั้นนายทุนดูแลพวกเราเพียงแค่เศษเสี้ยวหนึ่ง และที่เหลือก็ให้พวกเราต่างต้องดิ้นรนส่วนตัวกันไป และทั้งๆที่กรรมาชีพไม่ได้ทำผิดอะไรและไม่ได้ก่อให้เกิดวิกฤตเศรษฐกิจ เมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจขึ้นทุกครั้ง ชนชั้นกรรมาชีพต่างต้องรับผลกระทบจากปัญหาที่ตนไม่ได้ก่อ และต้องเผชิญกับสภาพไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ ทำให้กรรมาชีพไม่มีทางเลือก การยอมจำนนต่อสภาวะจึงเป็นทางเดียวที่ต้องเลือก เราต้องตั้งคำถามว่า กรรมาชีพไม่มีทางเลือกจริงหรือไม่ และเราจะต้องอยู่ภายใต้สภาพเช่นนี้เพราะเราไม่มีทางเลือกจริงเหรอ?
จำนวนนายจ้างที่มีอยู่ในสังคมทุนนิยมนี้ มีจำนวนน้อยกว่าจำนวนลูกจ้างอย่างแน่แท้ ข้อเท็จจริงนี้ไม่สามารถบิดเบือนเป็นอย่างอื่นได้ แม้ว่าจะมีพวกเสรีนิยมที่เสนอว่า ความชัดเจนเรื่องนายจ้าง ลูกจ้างมันไม่ได้ชัดเจนเหมือนแต่ก่อนเนื่องจากทุกวันนี้ ลูกจ้างก็สามารถเป็นเจ้าของกิจการได้โดยไปถือหุ้นในบริษัทอื่นๆได้ ที่อยู่ในตลาดหลักทรัพย์ เช่น พวกเสรีนิยมเสนอว่าลูกจ้างทำงานในบริษัทหนึ่งในขณะเดียวกันก็ไปซื้อหุ้นในอื่นบริษัทอื่นได้ พวกนี้มักพูดไม่หมดพูดเขาพูดความจริงแค่เสี้ยวเดียว เพราะความจริงแล้ว บรรดาหุ้นที่มีการซื้อขายผ่านตลาดหลักทรัพย์ไม่ได้เป็นการซื้อขายเพื่อความเป็นเจ้าของ แต่เป็นการซื้อขายเพื่อการเก็งกำไรในราคาส่วนต่างของหุ้นที่ซื้อมาขายไปต่างๆหาก
ระบบทุนนิยมทำให้มนุษย์ต้องแก่งแย่งชิงดีกัน สาเหตุ หลักก็เนื่องจาก ระบบทุนนิยมมุ่งให้ความศักดิ์สิทธิ์กับระบบทรัพย์สินส่วนบุคคล ซึ่งคนที่มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินส่วนใหญ่เป็นคนส่วนน้อย และด้วยความที่ชนชั้นนายทุนมุ่งแสวงหากำไร พวกเขาจะต้องหากำไรให้ได้มากที่สุด และการแสวงหากำไรทำให้พวกเขาต้องมีรัฐเป็นเครื่องมือในการปกป้องระบบกรรมสิทธิ์ เช่น เรามักจะเห็นที่ดินรกร้างว่างเปล่า แต่มีรั้วรอบขอบชิดและติดป้ายว่า ที่ดินส่วนบุคคล ห้ามบุกรุก อันเป็นการประกาศหวงห้าม ในขณะที่มีคนอีกเป็นจำนวนมากไม่มีที่ดินทำกิน หรือที่พักอาศัย
รัฐบาลทุกยุคทุกสมัย ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาลของชนชั้นนายทุนที่มาจากการเลือกตั้ง หรือรัฐบาลเผด็จการ มักพูดว่าพวกเขาจะทำให้ความจนหมดไป แต่การทำให้ความจนหมดไปโดยไม่ทำลายกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคล ซึ่งเป็นต้นตอของปัญหาความจน ล้วนเป็นคำโกหก ในมุมมองมาร์กซิสต์ การทำให้ความจนหมดไปต้องทำลายระบบกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคลเท่านั้น
สังคมนิยมแรงงาน 