สังคมนิยมแรงงาน

โดย คอร์บูนิสต์

โรงงานหรือสถานประกอบการ เมื่อยกเลิกกิจการไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดก็ตาม ล้วนส่งผลให้สิ่งก่อสร้างในสถานที่ดังกล่าวไม่ถูกใช้งาน ถูกทิ้งร้าง หรือเปลี่ยนไปสู่การใช้งานรูปแบบอื่น สำหรับประเทศไทยหากสถานที่เช่นนี้อยู่ในเขตเมืองมูลค่าที่ดินสูง อาจหนีไม่พ้นถูกปรับให้เป็นโครงการพาณิชยกรรมเพื่อทำกำไรให้เจ้าของหรือนายทุน แต่ในเมืองที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพชีวิตมนุษย์เราสามารถเห็นความเป็นไปได้อื่นนอกเหนือจากการสร้างเพื่อกำไรเพียงอย่างเดียว

                Savonnerie Heymans เป็นโครงการที่อยู่อาศัยราคาย่อมเยาที่ถูกปรับปรุงจากโรงงานสบู่ทิ้งร้าง ซึ่งมีประวัติศาสตร์ย้อนกลับไปได้ถึงช่วงศตวรรษที่ 18 โดยเทศบาลกลางของกรุงบรัสเซลส์ตัดสินใจซื้อพื้นที่ปนเปื้อนสารเคมีแห่งนี้มาพัฒนาเป็นการเคหะในย่านห่างจากจัตุรัสกลางเมืองหลวงของประเทศเบลเยี่ยมแค่เพียง 500 เมตร MDW Architecture บริษัทผู้ชนะประกวดแบบ ออกแบบพื้นที่โรงงานเก่าขนาด 70,000 ตารางฟุต (7 ไร่กว่า) ด้วยแนวความคิด “หมู่บ้าน” (a village) คือการทำให้ทั้ง 42 หน่วยของการเคหะแห่งนี้มีพื้นที่ใช้สอยที่สามารถตอบสนองความต้องการของผู้อาศัยอย่างหลากหลาย แม้ต้องอยู่ในย่านที่มีความหนาแน่นของประชากรสูง แต่การออกแบบพื้นที่ใช้ร่วมกัน เช่น ห้องอเนกประสงค์ ห้องสมุดเกมสาธารณะ (Ludothèque) สวนป่าสาธารณะ สนามเด็กเล่น ช่วยสร้างคุณภาพชีวิตให้ผู้อยู่อาศัยและส่งเสริมการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนบ้านร่วมโครงการ นอกจากประโยชน์ทางพื้นที่ใช้สอย การเคหะแห่งนี้เน้นใช้เทคโนโลยีเพื่อการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม ทั้งฉนวนกันความร้อนวัสดุธรรมชาติ แผงโซล่าเซลล์ที่ออกแบบเพื่อระบบทำความร้อนแบบรวมศูนย์ รวมทั้งการกักเก็บน้ำจากฝนเพื่อนำกลับมาใช้ใหม่ ทำให้ผู้อยู่อาศัยประหยัดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานลงไปได้อีก อีกทั้งความพยายามรักษาองค์ประกอบของโรงงานเก่าช่วยเพิ่มคุณค่าทางจิตใจให้กับผู้อาศัยและพื้นที่เมือง

                ด้วยการสนับสนุนงบประมาณจากรัฐท้องถิ่น ร่วมกับวิสัยทัศน์ซึ่งเห็นคุณค่าทั้งคุณภาพชีวิตพลเมืองและคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ทำให้ Savonnerie Heymans ได้รับการยกย่องทั้งในแง่การออกแบบ ตลอดจนเป็นตัวอย่างของการเคหะที่ส่งเสริมให้ผู้มีรายได้น้อยถึงปานกลางเข้าถึงที่อยู่อาศัยคุณภาพสูง ใกล้แหล่งงานและบริการต่างๆ ใจกลางเมือง

อ้างอิง

Housing Europe. May 17th 2022. “Savonnerie Heymans: A former soap factory turned into a sustainable housing project”.